متفاوت ترین مجله اینترنتی ...

چرخه‌ي عمر داده‌ها

12345 (بدون نظر)
Loading...
0

 

مراحل زندگي داده

سير تحوّلات داده را، از ابتداي شكل‌گيري يك مفهوم در ذهن بشر، تا تبديل آن به دانش، كه ابزار برتري اقوام و ملّت‌ها بر ديگران در عصر حاضر به شمار مي‌رود، مي‌توان به پنج بخش كلّي تقسيم نمود.

آنچه كه براي اوّلين بار در ذهن بشر شكل مي‌گيرد و موجوديّت مي‌يابد، مفهوم[1] نام دارد. مفهوم مي‌تواند نام يك شيء، بيان يك احساس و يا هر چيز ديگري از اين دست باشد. در مورد تعريف مفهوم در دايرة المعارف انكارتا[2] آمده است : هر چيزي كه بر مبناي تجربه، خلّاقيّت و يا تصويرسازي و فرضيه‌پردازي توسّط ذهن بوجود آيد.

مفهومي كه در ذهن ايجاد شده‌است بايستي توسّط يكي از ابزارهاي ارتباطي انسان، كه آنها را “زيست‌رسانه[3]” نام نهاده‌اند، به ديگران منتقل شود. مثلاً از طريق سخن،  دست‌نوشته، حركات بدن و يا به هر صورت ديگر. در هر حال، چيزي كه بر اين اساس به وجود مي‌آيد، داده[4] نام دارد. ويكيپديا، دايرة المعارف اينترنتي در تعريف داده مي‌گويد: مجموعه‌اي از واحدهاي اطّلاعاتي كه از هم مستقل هستند[5].

داده‌ي خام، بايستي توسّط يك ابزار عملگر[6] و يا در حين يك فرايند[7]، مورد بررسي، تغيير و تكميل قرار گيرد تا براي انسان ارزش استفاده داشته باشد. اين فرايند را پردازش[8] يا پروسه مي‌نامند. محصول اين فرايند، موجوديّتي غني‌تر از داده است كه قابليّت استفاده دارد و به آن، فراداده[9] يا اطّلاعات[10] مي‌گويند. وب‌سايت ديكشنري دات كام[11] در تعريف اطّلاعات آورده است‌: مجموعه‌اي از حقايق و يا داده‌ها.

پس از كسب اطّلاعات كافي در يك مورد، به شناخت از آن مورد دست مي‌يابيم. شناخت[12] يا آگاهي[13]، حالتي است كه به ما، امكان بررسي يك موضوع و تصميم گيري در قبال نحوه‌ي مواجهه با آن را مي‌دهد. شناخت نيز در سطحي بالاتر از اطّلاعات قرار دارد. امّا همانند موجوديّت‌هاي قبل از خود ( كه به نحوي، پيش‌نيازهايش نيز به شمار مي‌روند )، در برخي موارد، تمايز آن با موجوديّت قبل و بعد ممكن نيست. ديكشنري وبستر در مورد آگاهي مي‌نويسد: مرحله‌ا‌ي سطح بالا از فهم در مورد يك موضوع[14]‌.

دانش[15] يا خرد[16]، سطح عالي آگاهي از يك موضوع است و زماني حاصل مي‌شود كه شناخت ما در مورد چند موضوع متفاوت، در كنار هم قرار گيرد و به نتيجه‌اي سودمند منتهي شود كه خارج از محدوده‌ي درك شناختي ما از يك پديده است. دانش را اينگونه تعريف مي‌كنند: شناخت كاملي از يك موضوع كه بر پايه‌ي تجربه و تحليل ذهني بوجود مي‌آيد[17].

از بين موارد ذكر شده، دو مورد وجود دارند كه مطلقاً مختص انسان بوده و از دسترس رايانه‌ها و ماشين‌ها، هرچند هوشمند و قدرتمند، به دور هستند. آن دو مورد، مفهوم و دانش هستند. توليد مفهوم و دست‌يابي به دانش، چيزي است كه هوش مصنوعي[18] امروزي نتوانسته است به قلمرو آن وارد شود و متعالي‌ترين آرزوي دانشمندان اين عرصه، همواره اين بوده است كه ماشيني توليد كنند كه مفاهيم ذهني بشر را درك كرده، مفهوم توليد نمايد و دانش برخورد با مشكلات را دارا باشد.

آنچه كه امروزه در علم هوشمندي ماشين‌آلات بدان تكيه داريم، تنها تصميم‌گيري[19] بر اساس موقعيّت مكاني و زماني‌ و بر پايه‌ي شبيه‌سازي رفتار انساني است و نه ايجاد مفهوم و دارابودن دانش. سيستم‌هاي پشتيباني از تصميم‌گيري[20] و سيستم‌هاي خبره[21]، از اين دست پيشرفت‌ها هستند كه البتّه مدّت زيادي نيست كه در علوم رايانه وارد شده‌اند.

براي درك بهتر تعاريف بالا، مثالي را ارائه مي‌دهيم. كلمه‌ي “آتش” را در نظر گرفته و سعي مي‌كنيم مفاهيم، داده، اطّلاعات، شناخت و دانش پيرامون آن را بررسي كنيم. مثال‌هاي بي‌شماري در اين رابطه مي‌توان ارائه داد كه در اينجا به يك مورد اكتفا نموده و مابقي را به ذهن خلّاق و جستجوگر خواننده‌ي محترم اين متن واگذار مي‌كنيم.

ü      برخي مفاهيم مربوط به آتش اينها هستند : جسم، داغ بودن، سوزش دست، احساس بد

ü      تعدادي از داده‌هاي اين مسأله مي‌توانند اينها باشند : جسم داغ گوشه‌ي اتاق، به سمت جسم حركت كردن، دست زدن به جسم

ü      اطّلاعات موجود : جسم داغ دست را سوزاند، احساس بسيار بدي دارم

ü      شناخت موضوع : گوشه‌ي اتاق جسم داغي وجود دارد كه دست را مي‌سوزاند، هر جسم داغ مي‌تواند دست را بسوزاند و احساس بسيار بدي ايجاد كند

ü      دانشي كه ممكن است بدست آيد : اگر در جنگل تنها بودم و گرگ به من حمله كرد، جسم داغي را ( مثلاً انتهاي گداخته‌ي تكّه‌چوبي از آتشي كه براي گرم‌كردن خودم درست كرده‌ام ) به سمت او بگيرم تا بسوزد، فرار كند و من صدمه نبينم.

ارسالي توسط:

محسن پاك‌نيّت،ليسانس مهندسي فنّاوري اطّلاعات


[1] Concept

[3] Biomedia

[4] Datum (Data)

[6] Functional

[7] Process

[8] Processing

[9] Metadata

[10] Information

[12] Cognition

[13] Awareness

[15] Knowledge

[16] Wisdom

[18] Artificial Intelligence

[19] Decision Making

[20] Decision Supporting Systems (DSSs)

[21] Expert Systems

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سير تحوّلات داده را، از ابتداي شكل‌گيري يك مفهوم در ذهن بشر، تا تبديل آن به دانش، كه ابزار برتري اقوام و ملّت‌ها بر ديگران در عصر حاضر به شمار مي‌رود، مي‌توان به پنج بخش كلّي تقسيم نمود.