بر اساس گزارش رسانههای غربی، برنامههای حمایت از دسترسی آزاد به اینترنت به یکی از محورهای ثابت سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. طبق این گزارشها، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۸ میلیون دلار بودجه دولتی آمریکا به توسعه فناوریهای عبور از فیلترینگ، افزایش ظرفیت سرورها و تقویت زیرساختهای فنی این ابزارها اختصاص یافته است.
این بودجهها در سالهای بعد با کاهش نسبی همراه بوده، اما همچنان در قالب برنامههای رسمی ادامه دارد.
حمایتها محدود به یک ابزار خاص نیست
نکته قابل توجه آن است که این منابع مالی به یک سرویس یا ابزار مشخص اختصاص ندارد. بودجههای مرتبط با مقابله با فیلترینگ، میان مجموعهای از پروژهها، شرکتهای فناوری و سازمانهای فعال در حوزه اینترنت آزاد توزیع میشود.
مقامهای رسمی آمریکا تاکنون رقم مشخصی را بهعنوان هزینه اختصاصی برای یک ابزار خاص در ایران اعلام نکردهاند و همواره از «برنامههای کلی توسعه دسترسی آزاد به اینترنت» سخن گفتهاند.
سایفون؛ ابزار پرکاربرد در روزهای اختلال اینترنت
در میان ابزارهای عبور از فیلترینگ، سایفون (Psiphon) که منشأ آن به کانادا بازمیگردد، یکی از سرویسهایی است که در دورههای قطع یا اختلال اینترنت در ایران استفاده گستردهای داشته است.
سایفون با ترکیبی از فناوریهای VPN، تونلهای امن و پراکسی تلاش میکند دسترسی کاربران به اینترنت را حتی در شرایط محدودیت شدید حفظ کند؛ موضوعی که باعث شده نام آن بارها در گزارشهای بینالمللی مطرح شود.
آیا آمریکا هزینه مستقیمی برای سایفون در ایران داده است؟
با وجود گمانهزنیها، تاکنون هیچ مقام رسمی آمریکایی عدد مشخصی را بهعنوان «هزینه راهاندازی یا پشتیبانی مستقیم سایفون در ایران» اعلام نکرده است. آنچه مطرح میشود، حمایت غیرمستقیم و برنامهمحور از فناوریهای مقابله با فیلترینگ در کشورهای دارای محدودیت اینترنتی است.
انتقادات صریح پزشکیان از فیلترینگ و VPN
در همین زمینه، مسعود پزشکیان رئیسجمهور، روز پنجشنبه در جلسه شورای توسعه استان گلستان با انتقاد از سیاست فیلترینگ گفت:
«در عمل، با وجود ویپیان، همه وارد این فضاها میشوند؛ ما فقط نخواستیم واقعیت را ببینیم.»
او تأکید کرد که نادیده گرفتن واقعیت استفاده گسترده از VPN باعث انباشت یک مسئله پنهان شده که ناگهان خود را نشان داده است.
بازار ۳۰ هزار میلیاردی فروش VPN؛ نتیجه فیلترینگ؟
پزشکیان در ادامه با اشاره به پیامدهای اقتصادی فیلترینگ افزود:
«وقتی ما فیلتر میکنیم، عدهای ویپیان میفروشند و سالانه نزدیک به ۳۰ هزار میلیارد تومان پول بیزحمت به جیب آنها میرود.»
این اظهارات بار دیگر بحث کارآمدی فیلترینگ، گسترش بازار سیاه VPN و هزینههای پنهان آن برای جامعه را به صدر اخبار بازگردانده است.
نظرات کاربران