مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی تازه اعلام کرد که اینستاگرام با ۳۱ میلیون کاربر فعال و سهم ۴۷ درصدی از کاربران فضای مجازی، پربازدیدترین رسانه اجتماعی در ایران محسوب میشود. این گزارش با بررسی لایه محتوایی شبکه ملی اطلاعات، به چالشهای تحقق هدف ۷۰ درصدی سهم محتوای داخلی پرداخته و تأکید کرده است که نبود دادههای شفاف، ارزیابی دقیق این هدف را دشوار کرده است.
چالشهای تحقق سهم محتوای داخلی
طبق سند «طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات»، هدفگذاری شده است که ۷۰ درصد ترافیک محتوای داخلی در ایران تأمین شود. اما این هدف با موانعی جدی روبهروست:
- فقدان دادههای شفاف و رسمی برای ارزیابی میزان تحقق اهداف.
- ضعف در رقابتگذاری و تسهیم درآمدها میان سکوها و تولیدکنندگان محتوا.
- تمرکز بر اقتصاد ترافیک به جای اقتصاد محتوا که موجب غفلت از تولید محتوای بومی شده است.
- گرایش کاربران به سکوهای خارجی مانند اینستاگرام که سهم بالایی از مصرف رسانهای را به خود اختصاص دادهاند.
وضعیت محتوای داخلی در سکوهای ایرانی
بررسیها نشان میدهد که نسبت محتوای داخلی به خارجی در سکوهای نمایش خانگی بسیار پایین است. میانگین این نسبت حدود ۴.۵ درصد محتوای داخلی در برابر ۹۵.۵ درصد محتوای خارجی است. همچنین نرخ رشد تولید محتوای اختصاصی که در سال ۱۴۰۱ به ۶۵ درصد رسیده بود، در سالهای بعد کاهش یافت و حتی منفی شد. این موضوع نشاندهنده نیاز جدی به حمایت مالی، مشوقهای مالیاتی و توسعه زیرساختهای رقابتپذیر برای تولیدکنندگان داخلی است.
راهکارهای پیشنهادی مرکز پژوهشها
مرکز پژوهشهای مجلس برای توسعه زیستبوم خدمات محتوای داخلی راهکارهایی ارائه کرده است:
- طراحی چارچوبهای تنظیمگری نوین و هوشمند.
- ایجاد مدلهای درآمدی پایدار و تسهیم منصفانه درآمدها.
- توسعه زیرساختهای فنی رقابتپذیر و استانداردهای خدمات رسانهای.
- حمایت از تولیدکنندگان داخلی با یارانههای تولید محتوا و مشوقهای مالیاتی.
- ایجاد سامانههای رصد و پایش مصرف برای ارزیابی دقیق سهم محتوای داخلی.
اهمیت اینستاگرام در الگوی مصرف کاربران
با وجود تلاشها برای توسعه محتوای داخلی، اینستاگرام همچنان رقیب قدرتمند پلتفرمهای داخلی است. سهم بالای این شبکه اجتماعی نشان میدهد که کاربران ایرانی به سکوهای جهانی گرایش دارند و این موضوع تحقق اهداف سیاستی شبکه ملی اطلاعات را دشوار میکند. در واقع، موفقیت سیاستهای داخلی در گرو ایجاد تعادل میان امنیت فرهنگی، توسعه اقتصادی و رضایت کاربران خواهد بود.
جمعبندی
اینستاگرام با ۳۱ میلیون کاربر فعال، جایگاه نخست رسانههای اجتماعی در ایران را در اختیار دارد. در مقابل، سهم محتوای داخلی در سکوهای ایرانی بسیار پایین است و تحقق هدف ۷۰ درصدی نیازمند تغییر رویکرد از اقتصاد ترافیک به اقتصاد محتواست. توسعه زیرساختها، حمایت مالی از تولیدکنندگان و تنظیمگری هوشمند میتواند مسیر رشد محتوای داخلی را هموار کند. در نهایت، تنها با ایجاد یک اقتصاد محتوایی پایدار میتوان رقابت با پلتفرمهای خارجی را جدیتر کرد و سهم محتوای بومی را افزایش داد.
نظرات کاربران