زیرساختهای دیجیتال ایران در نقطهای حساس قرار گرفتهاند؛ نقطهای که فعالان فناوری آن را «لبه فروپاشی» توصیف میکنند. این هشدار تنها درباره مشکلات فنی یا کمبود تجهیزات نیست، بلکه به ساختار حکمرانی، سیاستگذاری و مدل توسعه زیرساختها بازمیگردد. به باور کارشناسان، اگر اصلاحات اساسی انجام نشود، اقتصاد دیجیتال کشور قادر به پاسخگویی به نیازهای روبهرشد کاربران نخواهد بود و احتمال قطع گسترده سرویسهای دیجیتال وجود دارد.
فهرست مطالب
شکاف عمیق میان تقاضا و ظرفیت موجود
مهدی ایزدیار، مدیرعامل فناپ زیرساخت، در رویداد «زیرساخت دیجیتال» تأکید کرد که نگاه جزیرهای و ناهماهنگ به سیاستگذاری، ریشه بسیاری از مشکلات فعلی است. او پنج حوزه بحرانی را چنین برشمرد:
- شبکههای ارتباطی فرسوده
- نبود عدالت در دسترسی به اینترنت
- ضعف امنیت سایبری
- کمبود مراکز داده استاندارد
- عقبماندگی در گذار از شبکه مسی به فیبر نوری
ایزدیار هشدار داد که ۹۰ درصد دیتاسنترهای کشور استاندارد جهانی ندارند و تحریمها نیز تأمین تجهیزات و توسعه را دشوارتر کرده است. او راهحل را در «حکمرانی درست، نگاه سیستمی، سرمایهگذاری هوشمند و نگهداشت نیروی انسانی» میداند؛ عناصری که میتوانند تابآوری زیرساختها را افزایش دهند.
خطر قطع سرویسهای دیجیتال
میثم رجبی، مدیرعامل رادین، وضعیت را حتی بحرانیتر توصیف میکند و میگوید کشور «در لبه قطع سرویسهای دیجیتال» قرار دارد. از نظر او، تولید ملی و تأمین پایدار تجهیزات باید همزمان پیش بروند تا ریسکهای امنیتی و اجتماعی کاهش یابد. او نقش دولت را در این میان کلیدی میداند: تأمین ارز، تسهیل واردات، و سرعتبخشی به صدور مجوزها میتواند مسیر عبور از بحران را هموار کند.
نقش دانش، نرمافزار و فناوریهای نو
محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان، بر اهمیت دانش در ارزشآفرینی سختافزار تأکید میکند. او معتقد است تولید ملی زمانی معنا دارد که در خدمت منافع کشور و مبتنی بر دانش باشد. محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو، نیز میگوید با تولید و تأمین مناسب، صنعت دیجیتال میتواند ثروت خلق کند و زیرساخت پایدار بسازد.
مرتضی ترکتبریزی، رئیس هیئتمدیره بانک تجارت، نگاه آیندهنگرانهتری ارائه میدهد: تمرکز صرف بر سختافزار کافی نیست؛ بلاکچین، هوش مصنوعی، نرمافزار و اتوماسیون باید در قلب توسعه زیرساختها قرار گیرند تا سیستمها پاسخگو، امن و تابآور شوند.
راهکارهای فوری برای جلوگیری از فروپاشی دیجیتال
فعالان حوزه دیجیتال مجموعهای از اقدامات فوری را پیشنهاد میکنند:
- اصلاح حکمرانی و سیاستگذاری دیجیتال برای پایان دادن به تصمیمگیریهای جزیرهای
- سرمایهگذاری در مراکز داده استاندارد و شبکههای فیبری برای پاسخگویی به تقاضای روبهرشد
- تقویت امنیت سایبری و تربیت نیروی انسانی متخصص
- تمرکز بر نرمافزار، اتوماسیون و فناوریهای نو برای کاهش وابستگی به سختافزار و افزایش تابآوری
جمعبندی
تصویر کلی که فعالان فناوری ترسیم میکنند، تصویری هشداردهنده است: زیرساختهای دیجیتال ایران در آستانه بحرانی جدی قرار دارند. اما این بحران قابل مدیریت است؛ به شرط آنکه اصلاحات ساختاری، سرمایهگذاری هدفمند و بهرهگیری از فناوریهای نوین در دستور کار قرار گیرد. تنها در این صورت است که میتوان از فروپاشی احتمالی جلوگیری کرد و اقتصاد دیجیتال کشور را به مسیر رشد بازگرداند.
