دانشمندان و پژوهشگران علوم فضایی هشدار دادهاند که خورشید در روزهای اخیر وارد فاز پرتحرکتری شده است. افزایش تعداد و شدت توهشهای خورشیدی میتواند باعث بروز اختلالات خفیف تا متوسط در میدان مغناطیسی زمین شود؛ پدیدهای که معمولاً اثرات خود را در سامانههای حساس فناوری نشان میدهد.
بر اساس ارزیابی متخصصان، اگرچه احتمال وقوع یک طوفان مغناطیسی مخرب در کوتاهمدت پایین است، اما شرایط فعلی خورشید نیازمند رصد مداوم و آمادگی فنی است.
ثبت توهشهای پرانرژی؛ آمار نگرانکننده اما کنترلشده
پژوهشگران آزمایشگاه فعالیت خورشیدی مؤسسه پژوهشهای فضایی آکادمی علوم روسیه اعلام کردهاند که در سه روز ابتدایی ماه فوریه:
- دستکم ۵ توهش شدید از نوع پرتو ایکس
- و حدود ۵۰ توهش خورشیدی از رده M
بر سطح خورشید ثبت شده است. این آمار نشاندهنده افزایش قابل توجه فعالیت خورشیدی نسبت به هفتههای گذشته است، اما به گفته کارشناسان، شدت این توهشها الزاماً به معنای وقوع طوفانهای مغناطیسی ویرانگر نیست.
چرا همه توهشها خطرناک نیستند؟
دانشمندان تأکید میکنند که عامل اصلی شکلگیری طوفان مغناطیسی شدید زمین، پدیدهای به نام پرتاب جرم تاجی خورشید (CME) به سمت زمین است. بررسیها نشان میدهد که در توهشهای اخیر، این پرتابها بهصورت گسترده و مستقیم رخ ندادهاند.
با این حال، لبههای باقیمانده جریانهای پلاسما از رویدادهای پیشین میتوانند بهطور محدود بر میدان مغناطیسی زمین اثر بگذارند و ناپایداریهایی موقتی ایجاد کنند.
منطقه خورشیدی ۴۳۶۶؛ ناحیهای که دانشمندان را نگران کرده است
در میان تحولات اخیر، منطقه فعال خورشیدی شماره ۴۳۶۶ توجه ویژه محققان را به خود جلب کرده است. این ناحیه بهسرعت در حال گسترش بوده و به یکی از بزرگترین و پرتحرکترین مناطق خورشید تبدیل شده است.
به گفته پژوهشگران، چنین مناطقی در گذشته نیز سابقه ایجاد رویدادهای پرانرژی داشتهاند. نمونه بارز آن، منطقه خورشیدی ۳۶۶۴ در ماه می ۲۰۲۴ است که منجر به شکلگیری قویترین طوفان مغناطیسی دو دهه اخیر شد.
۳ روز حساس پیشرو؛ آمادهباش سامانههای فضایی و ارتباطی
کارشناسان پیشبینی میکنند که تداوم توهشهای خورشیدی ممکن است تا سه روز آینده ادامه داشته باشد. همین موضوع احتمال ثبت رویدادهای پرانرژیتر را افزایش داده است.
در نتیجه، نهادهای مرتبط با فناوریهای حساس از جمله:
- اپراتورهای ماهوارهای
- سامانههای ناوبری
- شبکههای ارتباطی و مخابراتی
در وضعیت آمادهباش قرار گرفتهاند تا در صورت بروز اختلالات احتمالی، واکنش سریع داشته باشند.
تهدید فوری نیست، اما بیتوجهی خطرناک است
در مجموع، شرایط فعلی خورشید نشانهای از یک بحران فوری برای زمین ندارد، اما تجربههای گذشته نشان دادهاند که فعالیت خورشیدی میتواند بهسرعت تشدید شود. به همین دلیل، رصد دقیق تحولات و آمادگی در حوزه فناوریهای وابسته به فضا، اقدامی ضروری و پیشگیرانه به شمار میرود.
نظرات کاربران