هوش مصنوعی از حاشیه به متن آمد | مجلس وارد عمل شد

هوش مصنوعی یکی از ارکان قدرت در دنیای امروز به حساب می آید. در تاریخ ۲۳ مهر ۱۴۰۴، مجلس شورای اسلامی با تصویب بند کلیدی از طرح ملی هوش مصنوعی، رأی به تشکیل «شورای ملی راهبری هوش مصنوعی» داد. این شورا قرار است به‌عنوان نهاد اصلی سیاست‌گذاری و نظارت بر اجرای راهبردهای کلان کشور در حوزه هوش مصنوعی فعالیت کند.

هدف از تشکیل شورای ملی راهبری هوش مصنوعی

بر اساس ماده ۲ اصلاحی طرح، این شورا با استناد به مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل می‌شود. مصوبات آن برای تمامی دستگاه‌های اجرایی لازم‌الاجرا خواهد بود. در صورت بروز تعارض با سایر شوراها، نظر نهایی با تأیید رئیس‌جمهور اعمال می‌شود.

اعضای شورا شامل رئیس‌جمهور (رئیس شورا)، رئیس سازمان ملی هوش مصنوعی (دبیر شورا)، معاون علمی ریاست‌جمهوری، وزرای ارتباطات، علوم، بهداشت، صمت، اطلاعات، دفاع، فرهنگ، آموزش و پرورش، اقتصاد، و سایر نهادهای کلیدی کشور هستند. همچنین، دو نماینده از مجلس و دو شخصیت حقیقی به پیشنهاد رئیس شورا در ترکیب حضور دارند.

چالش‌های سیاست‌گذاری و ضرورت تشکیل سازمان ملی هوش مصنوعی

در سال‌های اخیر، نبود نهاد متمرکز برای هدایت سیاست‌های هوش مصنوعی، موجب پراکندگی وظایف و اتلاف منابع شده است. معاون علمی رئیس‌جمهوری اعلام کرده که سیاست‌گذاری این حوزه برعهده معاونت علمی است. اما نمایندگان مجلس، از جمله مصطفی طاهری، تأکید دارند که تشکیل سازمان ملی هوش مصنوعی می‌تواند تمرکز و انسجام بیشتری ایجاد کند.

این سازمان قرار است زیر نظر ریاست‌جمهوری فعالیت کند و با بودجه، ساختار اجرایی و اختیارات قانونی مشخص، مسیر توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی را تسریع کند.

همزمانی با جیتکس و رقابت منطقه‌ای

در حالی که کشورهای منطقه مانند امارات، عربستان و چین سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی انجام داده‌اند، ایران نیز با تصویب این طرح تلاش می‌کند عقب‌ماندگی‌های چند سال اخیر را جبران کند. در جیتکس دبی، دولت‌ها از پلتفرم‌های هوشمند، پردازنده‌های پیشرفته و پروژه‌های ملی رونمایی کرده‌اند. ایران نیز باید با ایجاد نهادهای تخصصی، وارد رقابت جهانی شود.

نقش بخش خصوصی و سند ملی هوش مصنوعی

طرح مجلس با مشارکت فعال کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تدوین شده و برخلاف تصور برخی منتقدان، هیچ بند محدودکننده یا تنظیم‌گر ندارد. این طرح بر توسعه، حمایت از نرم‌افزارهای متن‌باز، تشکیل صندوق توسعه هوش مصنوعی و تقویت آزمایشگاه‌های فناوری‌های بنیادین تمرکز دارد.

سازمان ملی هوش مصنوعی می‌تواند با همراهی بخش خصوصی، مسیر توسعه پایدار و قانون‌مند این فناوری را هموار کند. با وجود اختلاف‌نظرها، تصویب این طرح گامی مهم در جهت همگرایی دولت، مجلس و بخش خصوصی برای بازگشت ایران به جایگاه جهانی در حوزه هوش مصنوعی است.