اگر تا به حال فیلم دانلود کرده باشید حتما به ریلیزهای مختلفی برخورد کرده اید. فیلم هایی با فرمت، کیفیت و حجم های مختلف. اگر می خواهید این تفاوت ها را متوجه بشوید خواندن این مطلب را به شما توصیه می کنیم.

VCD

VCD یک قالب بر پایه فشرده سازی MPEG1 و دارای Bitrate ثابت 1150 کیلوبیت در ثانیه (kbps) و نیز رزولوشن 240*352 نقطه است . VCD ها اکثرا برای انتقال ریلیزهای با کیفیت پایین تر (screener, TC , TS , CAM) مورد استفاده قرار می گیرد ، برای اینکه کل فیلم حجم کمتری پیدا کند و بتوان مدت زمان بیشتری از فیلم را بتوان در یک دیسک جای داد . هم VCD ها و هم SVCD ها ، بر اساس دقیقه زمان بندی می شوند . و در حال حاضر ، دقیقا می توان 80 دقیقه فیلم VCD را بر روی یک سی دی 700 مگابایتی جا داد .

SVCD یا Super VCD

SVCD قالبی بر پایه الگوریتم فشرده سازی MEPG2 بوده (همانند DVD) ، و می تواند نرخ Bitrate متغیری تا حداکثر 2500 کیلوبیت در ثانیه (kbps) داشته باشد . رزولوشن تصویر در این قالب 480*480نقطه است لیکن حین پخش (توسط کامپیوتر یا دستگاه DVD-Player) ، نسبت ابعادی آن به 4:3 تبدیل می یابد (توجه دارید که رزولوشن 480*480 یک تصویر مربعی به ما میدهد ، ولی نسبت طول به عرض تلویزیون ها یا مانیتورهای عادی 1/31 و مستطیلی است) . با توجه به نرخ Bitrate متغیر ، مدت زمانی از فیلم SVCD که می توان بر روی یک CD جای داد ، متفاوت است ، و به طور معمول 35 تا 60 دقیقه فیلم SVCD روی یک CD جای می گیرد . برای رسیدن به کیفیت بهتر در SVCD ، در هنگام Encode کردن فیلم مادر ، از روش Multiple-Pass استفاده می شود . این روش زمان طولانی تری را می طلبد ولی حاصل آن ، فیلمی با حجم کمتر و کیفیت بهتر است .

XVCD/XSVCD

گاهی VCD و SVCD هایی هستند که از قوانین و مبانی استاندارد این قالب ها پیروی نمی کنند . در هر کدام از آنها ، ممکن است رزلوشن و یا Bitrate چیزی متفاوت از مقادیر استاندارد باشد . این نوع فیلم ها ، معمولا در کامپیوتر به راحتی به نمایش در می آیند ولی دستگاه های پخش کننده دیسک (DVD Player ها) ، عکس العمل های متفاوتی نسبت به آنها دارند (مثلا دستگاههای Philips آنها را بدون مشکل پخش می کنند ، ولی اکثر دستگاههای Sony فقط صدای این فیلم ها را پخش می کنند ) . این قالب معمولا توسط افرادی استفاده می شود که قصد ریلیز و پخش فیلم در اینترنت را ندارند ، و فیلم را برای آرشیو شخصی شان می خواهند .

Divx/Xvid

Divx (بخوانید : دیو اکس نه دایوایکس !) ،قالبی است که برای استفاده در پلت فرمهای چندرسانه ای طراحی شده است .Divx از دو سیستم کدینگ ، یکی Low Motion و دیگری High Motion استفاده می کند .

تا دو سال پیش ، تنها کدینگ Low Motion وجود داشت ، و اگر دقت کنید ، در فیلمهای Divx سالهای پیش ، فیلمهایی Drama ، Romance و … که دارای صحنه های اکشن زیاد نبودند ، کیفیت قابل قبولی داشتند ولی در همان زمان ، فیلمهای اکشن که دارای صحنه هایی با حرکت دوربین زیاد و سریع بودند ، در قالب Divx دچار مشکل می شدند و کیفیت شدیدا افت می کرد .

از اواخر سال 2004 و با آمدن Divx نسخه 5 ، کدینگ High Motion این مشکل را برطرف نمود . روشی تحت عنوان SBC یا Smart Bitrate Control در این نسخه به کار گرفته شده که در حین کدینگ فیلم مادر ، بسته به نوع صحنه ها ، سیستم کدینگ بین دو حالت Low Motion و High Motion سوئیچ می شود .

این قالب حالت Anamorphic دارد و مقادیر Bitrate و رزولوشن قابل تغییر و انتخاب دلخواه هستند .

اما تفاوت DivX و Xvid چیست ؟

بد نیست بدانید ، Xvid قالب اصلی و قدیمی تر است (اگر چه اکنون DivX شناخته شده تر است) . قالب Xvid از ابتدا به صورت Open Source (کد باز) ، طرح ریزی شده و هر کسی می تواند بنا به دلخواه خود ، تغییراتی در برنامه کدینگ آن ایجاد کند ، ولی DivX در واقع نوع انحصاری شده ی Xvid است ، و تغییرات در این قالب تنها توسط شرکت دارنده کپی رایت آن ، ایجاد می شود . همچنین در Divx ، تنظیمات مربوط به انتخاب Bitrate ، رزولوشن ، MultiPass Enconding و … بسیار محدود شده اند . به تازگی ، شرکت های سازنده DVDPlayer نیز به مزیت های این قالب (کاهش شدید حجم فایل بدون کاهش آنچنانی از کیفیت فیلم در مقایسه با DVD) پی برده اند و در محصولات خود ، از DivX و Xvid نیز پشتیبانی می کنند.

CVD

CVD ترکیبی از دو قالب VCD و SVCD می باشد و عموما توسط اکثر دستگاههای DVD-Player پشتیبانی می شود . این قالب دارای کدینگ MPEG2 و نیز نرخ Bitrate مشابه SVCD است ولی رزولوشن آن 480*352 نقطه است . در حال حاضر هیچ گروهی فیلم ها را در این قالب ریلیز نمی کند .

DVD-R

DVD مخفف Digital Versatile Disc است (یعنی دیسک چندمنظوره ی دیجیتالی) . قطعا تاکنون با انواع مختلفی از دی وی دی ها رو به رو شده اید . مثل : DVD-R ، DVD+R ، DVD-RAM و DVD-RW و یا Mini-DVD .

آنچه ما بیش از همه در بازار ایران می بینیم و با آن سر و کار داریم DVD+R و DVD-R است . DVD های موجود در بازار ما ، عموما از نوع یک طرفه و یک لایه هستند و می تواند 7/4 گیگابایت اطلاعات ذخیره کنند (این حجم در حالت دولایه به 4/9 و در حالت دوطرفه و دولایه به 17 گیگابایت می رسد) . فیلم های DVD ، دارای قالب فشرده سازی MPEG2 (همانند SVCD) هستند ولیکن رزولوشن آنها به طور استاندارد 480*720 نقطه بوده و دارای نرخ Bitrate متغیری از 2 تا 10مگابیت در ثانیه (Mbps) می باشند . یکی از مزیت های DVD ، امکان انتخاب زیرنویس به زبان های مختلف و حتی انتخاب زبان دوبله فیلم در برخی از آنهاست . در بسیاری از DVD ها پشت صحنه های فیلم و یا تبلیغ سایر فیلم ها و گاها Music Video های مرتبط با فیلم گنجانده می شود . حتما به یاد دارید که در اوائل ورود DVD به بازار ، بحث از گنجاندن امکان انتخاب نمای دید (Viewing Angle) در DVD ها بود ، ولی بد نیست بدانید ، این اتفاق جز در تعداد معدودی از فیلم ها رخ نداد و کم کم به فراموشی سپرده شد !!

Blu-Ray

در سال 2002 ، دو شرکت سونی و فیلیپس بعد از مدتها همکاری در ساخت دیسکهای نوری ، تکنولوژی جدید که بر اساس اساس پرتونهای لیزر آبی کار می کند ، Blu-Ray و HD-DVD نامگذاری شده است .

به وسیله این فرمت می توان بر روی یک دیسک یک لبه blu-ray اطلاعاتی با حجم 23.3 , 25 , 27 گیگابایت و یعنی حدود 4 ساعت فیلم با فرمت (High-definition (HDTV و 13 ساعت فیلم با فرمت (Standard-definition (SDTV را ذخیره کرد.

یک دیسک 2 لبه blu-ray می تواند حجمی برابر با 46.6 , 50 , 54 گیگابایت را در خود جای دهد که این مقدار حافظه تقریباً برای 8 ساعت فیلم HDTV کافی می باشد.

مزایای دیسکهای Blu-Ray

یکی از تفاوتهای بزرگ بین تکنولوزی Blu-Ray با دیگر فناوریها در ضخامت لایه پلاستیکی است که در دیسک نوری به کار می رود . در دیسکهای DVD معمول و HD-DVD ، ضخامت این لایه در حدود 6/0 میلی متر است ( 600 میکرو ) که به وسیله یک لایه پلیمری و فرعی پوشانده شده است .در صورتیکه در دیسکهای Blu-Ray ، این لایه تنها در حدود 1/0 میلی متر ضخامت دارد که به وسیله لایه های فرعی بسیار نازکی پوشانده شده است .در نتیجه به علت نازک بودنلایه های دیسک Blu-Ray:

1. پخش شدن و پراکندگی امواج لیزر کمتر خواهد بود

2. کمبود مواد و نازکی لایه ها باعث افزایش نفوذ پذیری لیزر و همچنین موجب ایجاد نقاط نازکتر و کوچکتر بر روی سطح دیسک می شود که این عامل باعث افزایش میزان ذخیره سازی اطلاعات بر روی هر لایه از دیسک می شود و به همین دلیل دیسکهای Blu-Ray دارای ظرفیت بالاتری نسبت به DVD و HD-DVD هستند .

معایب دیسکهای Blu-Ray

اگرچه کاهش ضخامت دیسک باعث افزایش ظرفیت در دیسکهای Blu-Ray گردیده ست ، این عامل باعث ایجاد مشکلاتی نیز می شود :

1. در دیسکهایBlu-Ray به علت کاهش ضخامت دیسک ، مقاومت آن در برابر خراش ها و ضربه ها کم شده است و در صورت ایجاد خراش بر روی دیسک و یا هرگونه برخورد کوچک ، شاهد اختلال در بازیابی اطلاعات خواهیم بود .

2. یکی دیگر از عیوب دیسکهای Blu-Ray نزدیک بودن لنز به صفحه دیسک است که این عامل سبب اختلال در کار لنز درایو ها می شود . زیرا در صورتی که به طور ناگهانی ضربه کوچکی به درایو وارد شود ، باعث تماس بین دیسک و لنز خواهد شد و در کار درایو و دیسک ، ایجاد اختلال خواهد کرد .

(اشاره : شرکت TDK نوع جدیدی از دیسکهای نوری خود را که در مقابل آسیبها مقاوم است ، به بازار عرضه نموده و آنرا Armor Plating نامیده است بر طبق گفته TDK این دیسها مقاومتی در حدود 100 برابر دیسکهای معمولی دارند )

فرمت جدید دیگری بنام HD DVD که توسط شرکت Toshiba گسترش یافته رقیب اصلی blu-ray محسوب می شود. این فرمت تنها می تواند حجمی برابر 15 گیگابایت را بر روی یک دیسک یک لبه ذخیره کند که نسبت به blu-ray بسیار کمتر است.

انتظار میرود تا Blu-ray بزودی بتواند با انتقال ضبط کننده های VCR و DVD به فرمت HDTV خود رو بعنوان فرمت استاندارد PC ها و فیلمهای HDمعرفی کند.

MKV File

ضمنا به فرمتهای فوق باید فرمت رایج و فوق العاده MKV رو هم اضافه كنم .این فرمت كه در واقع یك نوع Video Director به حساب میاد میتونه مشتمل بر فایل ویدیویی و چند صدای مختلف و همچنین زیرنویس های مختلف باشد.

با توجه به گران بودن دیسكهای بلوری و HD-DVD ، فرمت هایی نظیر MKV میتواند برای دیدن این عناوین با كیفیت بالا به ما كمك كند .

بعد از این كه گارد نسخه 2 بلوری ها شكسته شد این امكان ایجاد شد كه تمام بلوری ها پس از ریپ شدن و جدا سازی صدا از تصویر به mpeg4 و فرمت اولیه H264 یا VC1 آن تغییر كنه به H264 تحت فرمت ارجع AVI یا MPEG4 و به این ترتیب وارد قالب MKV بشود و با اضافه شدن صداهای DTS یا Dolby و Subtitle بتواند فیلم رو از حجم 50 گیگابایتی BlyRay با حفظ كیفیت و رزولوشن به حجم 9 گیگابایت در رزولوشن 1080P و 4.5 گیگابایت در رزولوشن 720P برساند . كه امكان دانلودش برای ما میسر تر است .

برگرفته از تبيان